Dekolonizacja muzeów

Zwiedzasz muzea? Zastanawiasz się czasem, dlaczego mówimy o dekolonizacji w Polsce, w kraju, który nie miał zamorskich kolonii? Chcesz wiedzieć, jak krytycznie obejrzeć wystawę? Nasza strona to zasobnik podstawowej wiedzy o dekolonizacji w polskim kontekście. Przeznaczona jest dla edukatorów i edukatorek, studentów i studentek oraz wszystkich osób rozpoznających problematykę dekolonizacji muzeów w Polsce i na świecie. Przygotowywana została przez badaczki z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Concordia w Montrealu.

KONTEKST GLOBALNY

Dekolonizacja muzeów jest procesem zmiany sposobu prezentacji historii i dziedzictwa kulturowego. Oznacza krytyczne spojrzenie na przeszłość, refleksję nad historycznym kontekstem zbiorów oraz nad relacjami władzy, które wpływały na ich pozyskiwanie. Wiele eksponatów muzealnych trafiło do zachodnich instytucji kultury w wyniku kolonialnych ekspedycji, grabieży czy wymuszonego handlu. Pozyskiwanie ich wiązało się często z przemocą i wyzyskiem społeczności, od których je pozyskano. Z kolei dzieła europejskiej sztuki i reprezentacje muzealne zawierają często treści rasistowskie i rozmaite ślady narracji imperialnych. Postulaty dekolonizacyjne zmierzają do przepracowania historii fizycznej i symbolicznej przemocy oraz do wprowadzenia włączających, polifonicznych narracji historycznych i kulturowych.

KONTEKST
POLSKI

Dekolonialna muzeologia w Polsce jest zróżnicowana i niejednoznaczna. Chociaż Polska nie była imperium kolonialnym w tradycyjnym rozumieniu, to polskie muzea są spadkobiercami europejskiego imperializmu. Wzorowały się na zachodnich schematach wiedzy, w których kultura „innych” była przedstawiana z perspektywy podkreślającej różnice i dominację „cywilizowanego Zachodu”. Wiele ekspozycji nadal stosuje ograniczające perspektywy kulturowe, stereotypizując lub pomijając historie grup mniejszościowych, migrantów czy społeczności nierodzimych. Dekolonizacja oznacza włączanie do muzeów głosów i historii marginalizowanych społeczności.

Jak krytycznie ZWIEDZAĆ wystawY?

Proponujemy krótki, uniwersalny poradnik mający pomóc w krytycznym, bardziej świadomym odbiorze wystaw muzealnych. Przyda się do pogłębiania swojego doświadczenia zwiedzania wystaw dotyczących różnej tematyki, organizowanych przez różne instytucje: muzea historyczne, etnograficzne, archeologiczne, przyrodnicze, czy galerie sztuki.